Dronkenschap

Volgens de hermetiek verkeren mensen in een staat van dronkenschap waardoor ze onbewust door het leven stappen, wie spitst de oren niet bij een dergelijk waardeoordeel? De vrijwel continue creatie van economische crises en de haast meelijwekkende strijd om geld zijn hier wellicht niet vreemd aan, de economische logica raakt hierdoor totaal zoek met in het verlengde termen zoals de waan van de dag. De gevolgen zijn pervers en bijna ongeloofwaardig, miljoenen mensen worden het slachtoffer van een systeem dat – ondanks diverse alternatieven die kant en klaar op de tafel liggen – de anomalieën opstapelt. Hoe dienen we dit te interpreteren, zijn we hier letterlijk blind voor en/of is het een doelbewuste keuze om de bevolking – en daarmee onszelf – gevangen te houden? Wat betekent ethiek in het licht van het Reverse Debt System (RDS) en andere sociaal innovatieve ideeën?

Rationaliteit

Al wie een gedegen onderzoek start naar het hoe en waarom van onze problemen staat wellicht stomverbaasd te kijken naar alle prachtige studiewerken die voorhanden zijn, het vergt letterlijk reïncarnatie om ze allemaal te lezen en de ene verklaring is nog indringender dan de andere. De verbazing wordt vooral gewekt wanneer we ons bewust worden van hoe weinig van deze kennis gehonoreerd wordt in maatschappelijke besluitvormingsprocessen, zeker wanneer het gaat over sociaal innovatieve ideeën. Deze nuchtere waarneming geeft voeding aan het idee van dronkenschap, het is alsof we slaapwandelend dwalen en naar antwoorden zoeken die vlak voor onze neus liggen. Deze pijnlijke vaststelling legt een zware druk op de intellectueel onderwezen mens die we pretenderen te zijn, het ontbreekt niet aan oplossingen maar toch lijkt dat niet te volstaan om ze in praktijk om te zetten. Wat gaat er mis?

Besluitvorming

Oplossingen zijn maar goed als ze ook maatschappelijk ontvankelijk verklaard worden, dit brengt ons tot de absurde situatie dat problemen terzelfdertijd wel EN niet kunnen bestaan. Voor wie de oplossing kent, is het probleem opgelost, niet voor wie nog naar een oplossing zoekt. Deze dynamiek is van toepassing op alle problemen, naargelang het soort probleem zal enkel de sociale impact zwaarder zijn. Een en ander vinden we ook terug in de besluitvormingstheorie van Herbert Simon, hij formuleerde een aantal axioma’s om het besluitvormingsproces te omschrijven:

  1. de mens kan onmogelijk alle alternatieven voor een beslissing kennen
  2. de alternatieven die hij kent, kan hij niet alle simultaan vergelijken
  3. als gevolg van de eerste twee axioma’s zal men niet het optimale alternatief kiezen
  4. de mens beschikt over een set routineacties
  5. deze routineacties bestaan alle los van elkaar
  6. elk probleem wordt simultaan met het bestaande doel en middelen beschouwd
  7. als gevolg van 4 en 5 zal 2 pas in werking treden als routineacties niet meer volstaan

Anders gezegd, uiteindelijk is er geen reden tot paniek op voorwaarde dat alle elementen in rekening worden gebracht en een redelijk evenwicht gevonden wordt. In een eerste fase zal er nog heel wat werk zijn om dit redelijke evenwicht überhaupt te realiseren, het onderhouden is een volgende stap. Belangrijk is dat een besluit genomen wordt binnen een bepaalde context en volgens een gegeven doelstelling, dit wil zeggen dat zowel methode als doelstelling (1) situationeel kunnen verschillen en (2) regelmatig herzien dienen te worden opdat het niet opnieuw leidt tot een ongewild pervers effect.

Pervers

Het ongewild veroorzaken van perverse effecten laat ‘domheid’ vermoeden waarmee we aansluiting vinden met fenomenen zoals het Dunning-Krugereffect. Simultaan kunnen we ook denken aan het werk van Amartya Sen, een Nobelprijswinnaar die het heeft over ‘Rational Fools‘. Hij koppelt de rationele keuze aan normen, waarden en ethiek, een gegeven dat door het ego- en etnocentrische ‘geluksstreven’ nogal vaak naar de achtergrond lijkt te verdwijnen. En sterker, het simpelweg ontbreken aan informatie kan leiden tot een ‘tragische absurditeit’ die we – op basis van alle beschikbare kennis en alternatieven – amper voor mogelijk houden maar toch manifest waarneembaar is, het beroert ons of ook niet.

Motivatie

Belangrijk in dit proces is de motivatie van de ontvanger, hij/zij toont interesse om hier meer kennis over te willen vergaren, of ook niet. Naarmate dit leerproces vordert ontstaat er een bizarre situatie, de stelling ‘een democratie is maar zo dom of slim als haar ingezetenen’ kan hiervan afgeleid worden. Immers, een groep die genoegdoening vindt in de aangereikte alternatieven zal hier mee aan de slag gaan en heel andere inzichten ontwikkelen, hierdoor ontstaat een communicatiekloof door de schijnbare onverenigbaarheid van de verschillende denkkaders en bijhorende wereldbeelden. In een democratie bepaalt echter de meerderheid het wereldbeeld, onwetend omtrent de beschikbare alernatieven kan dit leiden tot een strijd tegen ‘luchtkastelen’, als problemen die reeds opgelost werden door een minderheid maar niet gekend door de meerderheid.

Overvloed

Dat het niet ontbreekt aan informatie mag duidelijk zijn, we hoeven principieel maar te verwijzen naar dit werk om over dit alles een beter begrip te vormen. Ook aan verklarende schema’s is werkelijk geen gebrek, deze komen in alle maten en gewichten maar zullen niets baten zonder elaboratie. Zo is het Elaboration Likelihood Model een voorbeeld van hoe deze processen verlopen, alsof informatie in een grote pot gestopt wordt zonder dat we weten hoe dit door de samenleving ontvangen zal worden en wat de finale uitkomst zal zijn. Verschillende denksporen zijn mogelijk waardoor een chaotische brij van meningen ons lot wordt, op deze manier worden termen zoals dronkenschap, dwalen en de waan van de dag plots veel makkelijker om te begrijpen. Althans, de verklarende theorie is eenvoudig, het wil echter niet zeggen dat plots alle violen op elkaar afgestemd zullen zijn. We voegen de daad bij het woord met onderstaande oriëntatie:

Dronkenschap

Deze mindmap staat op zich, zonder aandacht, ontvankelijkheid en diepgaander reflectie zal dit geen tot weinig betekenis hebben, net zoals we erin kunnen verdwalen door niet alle elementen hun rechtmatige plaats in het geheel te geven. Elk detail – hoe klein ook – is hierin belangrijk en dat alsof onze hersenen een labyrint zijn met hokjes, deuren en sleutels die elk – naargelang het gevolgde denkspoor – tot een andere uitkomst kunnen leiden, goedschiks, kwaadschiks. Merk vooral op, de emotie is een niet te onderschatten aandachtspunt in dit proces, dit kan leiden tot averechtse effecten in schril contrast met de vreedzame doelstelling die we voor ogen hebben. Te voorbarige conclusies zijn dan ook nefast, het is immers geen zaak om naar schuldigen te zoeken dan wel conflicten te overstijgen op zo een wijze dat we er allen beter van worden. Als dronkenschap leidt tot perverse effecten dan kan hiervoor wakker worden uiterst confronterend werken, een ontnuchtering die niet altijd als prettig ervaren zal worden – doch noodzakelijk als we onze democratie ernstig willen nemen, punt. (lees meer)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s